Elektrik enerjisinin güvenli şekilde iletilmesi, dağıtılması ve kontrol edilmesinde şalt sahaları kritik görev üstlenir. Kesiciler, ayırıcılar, ölçü trafoları, baralar, koruma sistemleri ve yardımcı devreler gibi birçok ekipmanın bir arada bulunduğu bu tesislerde oluşabilecek bir arıza, enerji kesintisine ve işletme kayıplarına neden olabilir.
Bu nedenle şalt sahası bakımı, elektrik tesislerinin güvenilir şekilde işletilmesinde önemli bir bakım faaliyetidir. Düzenli gerçekleştirilen kontroller ve elektriksel testler sayesinde ekipmanların mevcut durumu değerlendirilerek olası problemlerin erken aşamada belirlenmesi amaçlanır.
Şalt sahalarında bulunan elektrik ekipmanları işletme sırasında elektriksel, termal, mekanik ve çevresel etkilere maruz kalır.
Zaman içerisinde bağlantı noktalarında gevşeme, kontaklarda aşınma, izolasyon sistemlerinde bozulma veya mekanik çalışma karakteristiklerinde değişiklik meydana gelebilir.
Şalt sahası periyodik kontrolleri ile bu tür problemlerin ciddi bir arızaya dönüşmeden önce tespit edilmesi hedeflenir.
Periyodik bakım çalışmalarının temel amaçları arasında;
yer alır.
Bir şalt tesisinde uygulanacak testlerin kapsamı gerilim seviyesine, kullanılan ekipmanlara, tesis tasarımına ve bakım programına göre değişebilir.
Şalt tesisi elektriksel testleri kapsamında kesicilerden ayırıcılara, ölçü trafolarından koruma rölelerine kadar farklı ekipmanlar kontrol edilebilir.
Testlerin amacı yalnızca ekipmanın çalışıp çalışmadığını görmek değil, ölçüm sonuçlarını değerlendirerek ekipmanın mevcut durumu hakkında teknik veri elde etmektir.
Kesiciler, normal işletme koşullarında devrelerin açılıp kapatılmasının yanı sıra arıza durumlarında ilgili bölümün sistemden ayrılmasını sağlayan kritik şalt ekipmanlarıdır.
Bu nedenle kesici testleri, yüksek gerilim şalt sahası bakımının önemli aşamalarından biridir.
Bakım programına ve kesici tipine bağlı olarak;
gibi parametreler kontrol edilebilir.
Ölçüm sonuçlarının üretici değerleri ve geçmiş test sonuçlarıyla karşılaştırılması kesicinin çalışma karakteristiğindeki değişimlerin belirlenmesine yardımcı olur.
Ayırıcılar, elektrik sistemlerinde devrelerin güvenli şekilde izole edilmesini sağlayan önemli ekipmanlardır.
Kesici ve ayırıcı testleri birlikte değerlendirildiğinde şalt sisteminin anahtarlama ve izolasyon fonksiyonları hakkında daha kapsamlı bilgi elde edilebilir.
Ayırıcılarda mekanik çalışma, kontakların fiziksel durumu, bağlantılar ve uygun ekipmanlarda kontak direnci gibi parametreler kontrol edilebilir.
Özellikle uzun süredir işletmede bulunan ayırıcılarda kontak yüzeylerinin ve mekanik hareket sistemlerinin kontrol edilmesi önemlidir.
Kesici, ayırıcı ve bara bağlantılarındaki temas noktalarının elektriksel durumunun değerlendirilmesinde kontak direnci ölçümleri kullanılabilir.
Normalden yüksek direnç değerleri işletme sırasında sıcaklık artışına ve enerji kayıplarına neden olabilecek problemlere işaret edebilir.
Ölçüm sonuçlarında tespit edilen farklılıkların ekipmanın yapısı, bağlantı durumu ve geçmiş ölçümleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir.
Akım trafoları ve gerilim trafoları, ölçüm ve koruma sistemlerinin doğru çalışması açısından kritik ekipmanlardır.
Koruma röleleri ve ölçüm sistemleri ihtiyaç duydukları elektriksel bilgileri bu ekipmanlardan aldığı için ölçü trafolarındaki bir problem koruma sisteminin çalışmasını da etkileyebilir.
Bakım programına bağlı olarak ölçü trafolarının izolasyon durumu, bağlantıları ve elektriksel özellikleri kontrol edilebilir.
Şalt sahalarının güvenli işletilmesinde koruma röleleri önemli rol oynar.
Elektrik sisteminde kısa devre, aşırı akım veya farklı bir arıza meydana geldiğinde koruma sisteminin ilgili kesiciye doğru zamanda açma komutu göndermesi gerekir.
Bu nedenle koruma rölesi testleri, yalnızca rölenin ayar değerlerinin kontrol edilmesi olarak değerlendirilmemelidir.
Test kapsamında uygun durumlarda rölenin algılama ve açma fonksiyonlarının yanı sıra kesici açma devresinin de kontrol edilmesi, koruma zincirinin bütün olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Yüksek gerilim ekipmanlarının güvenilir çalışabilmesi için izolasyon sistemlerinin uygun durumda olması gerekir.
Nem, kirlenme, çevresel koşullar ve ekipmanın yaşlanması izolasyon performansını zaman içerisinde etkileyebilir.
Yüksek gerilim şalt sahası bakımı sırasında tesis ve ekipman özelliklerine göre uygun izolasyon testlerinden yararlanılabilir.
Ölçüm sonuçlarının önceki bakım dönemleriyle karşılaştırılması izolasyon durumundaki değişimlerin takip edilmesini sağlar.
Termal kamera ölçümleri, enerji altındaki elektrik sistemlerinde anormal sıcaklıkların belirlenmesinde kullanılan önemli yöntemlerden biridir.
Şalt sahalarında;
termal kamera ile incelenebilir.
Benzer yük koşullarındaki bağlantılar arasında belirgin sıcaklık farklılıklarının görülmesi ilgili noktanın detaylı olarak incelenmesi gerektiğine işaret edebilir.
Şalt sahalarında topraklama sistemi hem ekipmanların hem de çalışanların güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.
Saha içerisinde kullanılan ekipmanların metal gövdeleri, konstrüksiyonlar ve ilgili elektriksel sistemler tesisin topraklama sisteminin bir parçası olabilir.
Bu nedenle bakım programlarında topraklama ölçümü ve raporlaması çalışmalarına da yer verilmesi önemlidir.
Topraklama sisteminin durumu saha koşullarına ve tesis yapısına uygun ölçüm yöntemleri kullanılarak değerlendirilmelidir.
Trafo ve şalt ekipmanları elektrik sisteminin birbirine bağlı parçalarıdır. Bu nedenle mümkün olan tesislerde trafo merkezi ve şalt sahası bakımı bütüncül bir bakım programı kapsamında değerlendirilebilir.
Trafo testleri gerçekleştirilirken ilgili kesicilerin, ayırıcıların, koruma rölelerinin, kablo bağlantılarının ve topraklama sisteminin de kontrol edilmesi tesisin elektriksel durumunun daha kapsamlı değerlendirilmesini sağlar.
Bu yaklaşım aynı zamanda planlı enerji kesintisinin daha verimli kullanılmasına yardımcı olabilir.
Her tesis için geçerli tek bir bakım periyodu belirlemek doğru değildir.
Bakım sıklığı belirlenirken;
gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
Düzenli yapılan ölçümlerin kayıt altına alınması ve geçmiş verilerle karşılaştırılması ekipmanların durumunun takip edilmesi açısından önemlidir.
Şalt sahalarında gerçekleştirilen çalışmalar yüksek gerilim ekipmanlarını kapsadığından testlerin uygun ekipman ve yöntemlerle gerçekleştirilmesi gerekir.
Ölçüm yapılmasının yanında sonuçların teknik olarak değerlendirilmesi, tespit edilen anormalliklerin raporlanması ve gerekli müdahalelerin planlanması bakım sürecinin önemli parçalarıdır.
JAKA Enerji; enerji üretim tesisleri, endüstriyel tesisler ve trafo merkezlerinde şalt sahası bakımı, elektriksel test, ölçüm ve devreye alma çalışmaları gerçekleştirmektedir.
Şalt tesislerindeki ekipmanların düzenli olarak test edilmesi, olası problemlerin arızaya dönüşmeden belirlenmesine ve enerji sistemlerinin daha güvenilir şekilde işletilmesine yardımcı olur.
Tesisiniz için yüksek gerilim şalt sahası bakımı, kesici ve ayırıcı testleri, şalt sahası periyodik kontrolleri, koruma rölesi testleri ve trafo merkezi bakım çalışmalarının planlanması konusunda JAKA Enerji ile iletişime geçebilirsiniz.
İletişim: https://jakaenerji.com/iletisim/
