Güç ve dağıtım trafolarının elektriksel durumunu değerlendirmek için kullanılan temel yöntemlerden biri TTR testidir. Trafo çevirme oranı testi olarak da bilinen bu ölçüm, trafonun primer ve sekonder sargıları arasındaki dönüşüm oranının kontrol edilmesini sağlar.
Özellikle yeni montaj, devreye alma, periyodik bakım ve arıza sonrası incelemelerde uygulanan trafo TTR testi, sargı bağlantıları, kademe pozisyonları ve fazlar arasındaki olası farklılıkların belirlenmesine yardımcı olur.
JAKA Enerji tarafından gerçekleştirilen trafo testi çalışmaları kapsamında TTR ölçümü, trafonun diğer elektriksel testleriyle birlikte değerlendirilebilir.
TTR, İngilizce “Transformer Turns Ratio” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede trafo çevirme oranı ölçümü veya trafo sarım oranı testi olarak adlandırılır.
Bir transformatörde primer ve sekonder sargıların sarım sayıları arasındaki oran, giriş ve çıkış gerilimleri arasındaki ilişkiyi belirler. TTR testi sayesinde bu teorik oran ile sahada ölçülen gerçek değer karşılaştırılır.
Ölçüm sonucunun beklenen değerden farklı olması;
gibi durumların araştırılmasını gerektirebilir.
Trafo çevirme oranı ölçümü, trafonun tasarlanan dönüşüm oranına uygun çalışıp çalışmadığını doğrulamak amacıyla gerçekleştirilir.
Örneğin belirli bir primer gerilim seviyesini istenilen sekonder gerilim seviyesine dönüştürmek üzere tasarlanmış bir trafoda, ölçülen oranların nominal değerlere yakın olması beklenir.
Bu kontrol özellikle yeni kurulan trafolarda ilk enerjilendirme öncesinde önem taşır.
TTR testi yalnızca yeni trafolarda uygulanmaz. İşletmede bulunan trafolarda da çeşitli durumlarda ölçüm yapılabilir.
Başlıca uygulama zamanları şunlardır:
Bu sayede trafonun önceki ölçüm değerleriyle mevcut durumu karşılaştırılabilir.
Trafo sarım oranı testi, özel TTR test cihazları kullanılarak gerçekleştirilir. Test sırasında cihaz trafonun ilgili sargılarına bağlanır ve düşük seviyeli bir test gerilimi uygulanarak primer ve sekonder arasındaki oran ölçülür.
Ölçümler genellikle tüm fazlarda ve trafonun kademe değiştirici özelliklerine göre farklı kademe pozisyonlarında gerçekleştirilir.
Elde edilen sonuçlar;
ile karşılaştırılır.
Birçok güç trafosunda çıkış gerilimini belirli sınırlar içerisinde düzenleyebilmek amacıyla kademe değiştirici sistemler bulunur.
Her kademe konumunda sargı oranı değiştiği için TTR değerinin de buna uygun şekilde değişmesi gerekir.
Bu nedenle özellikle çok kademeli trafolarda test yalnızca tek bir konumda yapılmamalı, gerekli görülen kademe pozisyonlarının tamamı kontrol edilmelidir.
Kademe değerlerindeki düzensizlikler OLTC veya kademe bağlantılarının ayrıca incelenmesini gerektirebilir.
Üç fazlı trafolarda her fazın ölçüm sonuçları kendi içerisinde ve diğer fazlarla karşılaştırılır.
Fazlar arasında beklenmeyen farklılıkların görülmesi;
gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle yalnızca tek bir ölçüm değerine bakmak yerine tüm fazların sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
TTR testi önemli bir kontrol yöntemi olmasına rağmen trafonun genel sağlık durumunu tek başına belirleyemez.
Daha kapsamlı değerlendirme için TTR ölçümünün aşağıdaki testlerle birlikte uygulanması tercih edilebilir:
Bu testlerin birlikte değerlendirilmesi, trafonun hem elektriksel hem de mekanik durumuna ilişkin daha kapsamlı bilgi sağlar.
TTR testi ile sarım direnci testi zaman zaman birbirine karıştırılabilir ancak iki ölçüm farklı amaçlara sahiptir.
TTR testi, primer ve sekonder arasındaki dönüşüm oranını kontrol eder. Trafo sarım direnci ölçümü ise sargıların DC direnç değerlerini ölçerek bağlantı ve kontak problemlerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
Bu nedenle iki test birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan ölçümlerdir.
Periyodik bakım sırasında yapılan TTR ölçümleri, geçmiş sonuçlarla karşılaştırıldığında daha değerli hale gelir.
Bir trafonun yıllar boyunca elde edilen ölçüm değerlerinin kayıt altında tutulması sayesinde değişimler takip edilebilir ve anormal eğilimler daha kolay fark edilebilir.
Bu nedenle periyodik trafo bakımı sırasında elde edilen test sonuçlarının düzenli olarak raporlanması önemlidir.
Yeni kurulan bir trafonun enerjilendirilmesinden önce TTR testi yapılması, montaj ve bağlantıların doğrulanmasına yardımcı olur.
Test sırasında özellikle;
kontrol edilebilir.
Bu işlemler, kapsamlı test ve devreye alma sürecinin önemli parçalarından biridir.
JAKA Enerji; güç trafoları ve dağıtım trafolarında trafo TTR testi, trafo çevirme oranı ölçümü ve diğer elektriksel test hizmetlerini saha ihtiyaçlarına göre gerçekleştirmektedir.
TTR ölçümleri; sarım direnci, izolasyon, tan delta ve diğer trafo testleriyle birlikte planlanarak trafonun daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Trafo test ve bakım ihtiyaçlarınız hakkında bilgi almak için JAKA Enerji iletişim sayfasından bizimle iletişime geçebilirsiniz.