Orta gerilim kabloları, enerji tesislerinde trafolar, OG hücreler, şalt sahaları ve farklı dağıtım noktaları arasındaki elektrik enerjisinin güvenli şekilde taşınmasını sağlar.
Bir OG kablonun güvenilirliği yalnızca iletken ve ana izolasyon sistemine bağlı değildir. Kablonun dış kılıfı da mekanik ve çevresel etkilere karşı önemli bir koruma tabakasıdır.
Kablo üretimden sahaya taşınırken, makaradan açılırken, güzergâha çekilirken veya kablo tavası ve tranşe içerisine yerleştirilirken dış kılıf hasar görebilir.
Bu hasarlar ilk bakışta çok küçük olabilir. Ancak zaman içerisinde nem girişine, metalik ekran veya zırh sisteminde korozyona ve kablonun uzun dönem güvenilirliğinin azalmasına neden olabilir.
Bu nedenle özellikle yeni OG kablo montajlarında dış kılıfın enerjilendirme öncesinde kontrol edilmesi önemli bir kalite güvence adımıdır.
OG kablolar çok katmanlı yapılara sahiptir.
Kablo tasarımına göre iletken, yarı iletken tabakalar, ana izolasyon, ekran sistemi, metalik elemanlar ve dış kılıf gibi farklı katmanlar bulunabilir.
Dış kılıf, kablonun en dış koruyucu katmanıdır.
Bu tabaka kabloyu;
korumaya yardımcı olur.
Dış kılıfta meydana gelen bir delinme veya yırtılma, iç katmanların çevresel etkilere maruz kalmasına neden olabilir.
OG kablo montajı sırasında farklı nedenlerle dış kılıf hasarı oluşabilir.
En sık karşılaşılan nedenlerden biri kablo çekimi sırasında aşırı mekanik zorlanmadır.
Kablo;
kılıf üzerinde hasar oluşabilir.
Kablonun forklift, iş makinesi veya ağır ekipman tarafından sıkıştırılması da dış kılıfa zarar verebilir.
Kablo makaradan çıktığında tamamen sağlam olabilir. Ancak çekim işlemi tamamlandıktan sonra dış kılıfta gözle görülmeyen hasarlar oluşmuş olabilir.
Özellikle uzun güzergâhlarda kablonun tamamını görsel olarak incelemek her zaman mümkün değildir.
Kablo kanal içerisinde veya toprak altında kalacaksa montaj tamamlandıktan sonra fiziksel erişim daha da zorlaşır.
Bu nedenle dış kılıf testi, kablo henüz devreye alınmadan önce oluşmuş olabilecek hasarların tespit edilmesine yardımcı olur.
Böylece sorun enerji verilmeden önce giderilebilir.
Testin temel amacı, dış kılıf üzerinde elektriksel olarak kaçak oluşturabilecek bir hasar bulunup bulunmadığını değerlendirmektir.
Uygun test cihazı kullanılarak kılıf ile toprak veya ilgili referans noktası arasında test uygulanabilir.
Kılıf sağlamsa belirli test koşullarında beklenen izolasyon davranışı görülür.
Kılıfta delinme, kesik veya ciddi deformasyon bulunması durumunda kaçak oluşabilir ve test sonucu uygunsuzluk gösterebilir.
Test yöntemi ve uygulanacak değerler kablo tipi, üretici tavsiyesi ve proje gerekliliklerine göre belirlenmelidir.
Hayır.
Bu iki test farklı bölümleri değerlendirir.
Ana izolasyon testi, kablonun elektrik enerjisini taşıyan iletkeni çevreleyen temel izolasyon sisteminin durumunu değerlendirmeyi amaçlar.
Dış kılıf testi ise kablonun en dış koruyucu tabakasındaki hasarları araştırır.
Bir kablonun ana izolasyonu sağlıklı olabilirken dış kılıfında hasar bulunabilir.
Bu nedenle özellikle montaj sonrası kalite kontrolünde iki kavram birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Dış kılıf hasarı ilk anda kablonun enerji taşımasını engellemeyebilir.
Bu nedenle bazen önemsiz görülebilir.
Ancak hasarlı bölgeden nem veya su girişi olması, metalik ekran ve diğer kablo katmanlarının zamanla bozulmasına neden olabilir.
Korozyon oluşması ekran sisteminin elektriksel performansını etkileyebilir.
Uzun vadede nemin kablo içerisinde ilerlemesi daha ciddi izolasyon problemlerine zemin hazırlayabilir.
Dolayısıyla dış kılıf hasarı yalnızca kozmetik bir problem değildir.
Toprak altına döşenen OG kablolarda dış kılıfın mekanik olarak korunması özellikle önemlidir.
Tranşe tabanındaki taşlar, inşaat atıkları veya keskin malzemeler kablo kılıfına zarar verebilir.
Kablonun üzerine uygun olmayan dolgu yapılması da baskı ve deformasyon oluşturabilir.
Bu nedenle kablo seriminden önce tranşe tabanı hazırlanmalı ve kablo montajı kontrollü şekilde gerçekleştirilmelidir.
Geri dolgu öncesinde uygun kontrollerin yapılması, sonradan erişimi zor olacak problemleri erkenden tespit etmeye yardımcı olur.
OG kablolar yalnızca toprak altından geçirilmez. Enerji tesislerinde metal kablo tavaları veya kablo galerileri içerisinde de taşınabilir.
Tava kesimlerinden kalan keskin metal parçalar, hatalı montaj veya uygun olmayan kablo sabitlemeleri dış kılıfa zarar verebilir.
Kablo kendi ağırlığı altında keskin bir noktaya baskı yapıyorsa zaman içinde lokal deformasyon oluşabilir.
Bu nedenle kablo tavası montajı tamamlandıktan sonra keskin kenarlar ve kablo temas bölgeleri kontrol edilmelidir.
OG kablo çekiminde uygulanabilecek maksimum çekme kuvveti sınırsız değildir.
Aşırı çekme yalnızca dış kılıfı değil, kablonun diğer yapısal katmanlarını da etkileyebilir.
Bu nedenle uzun veya zor güzergâhlarda kablo çekim planı önceden hazırlanmalıdır.
Makaraların konumu, dönüş noktaları ve kablo güzergâhı doğru seçilmelidir.
Gerekli durumlarda çekme kuvvetinin takip edilmesi montaj kalitesini artırabilir.
Dış kılıf testi de çekim sonrasında yapılan önemli doğrulamalardan biri haline gelir.
Her OG kablonun tasarımına bağlı minimum bükülme yarıçapı bulunur.
Kablonun bu sınırın altında keskin şekilde bükülmesi dış kılıfta ve kablo yapısında mekanik zorlanmaya neden olabilir.
Özellikle hücre girişlerinde, kablo kanalı dönüşlerinde ve trafo bağlantılarında bu konu önemlidir.
Montaj sırasında kablonun doğal eğriliğine uygun güzergâh oluşturulması gerekir.
Keskin dönüşler yalnızca dış kılıf hasarı değil, kablo başlığı montajında da zorluk oluşturabilir.
OG kablo başlığı yapılmadan önce kablonun son bölümünün fiziksel durumu detaylı şekilde incelenmelidir.
Dış kılıfta kesik veya deformasyon varsa başlık yapımına geçmeden önce değerlendirme yapılmalıdır.
Başlık montajı sırasında dış kılıf kontrollü şekilde soyulur ve farklı kablo katmanları ortaya çıkarılır.
Yanlış soyma teknikleri dış kılıfa veya ekran sistemine gereksiz hasar verebilir.
Bu nedenle Raychem veya benzeri OG kablo başlığı uygulamalarında doğru ekipman ve işçilik büyük önem taşır.
OG kablolarda ek muf uygulamasının ardından yalnızca ana ek bölgesinin elektriksel performansı değil, dış koruma sisteminin bütünlüğü de önemlidir.
Ek bölgesinin çevresel etkilere karşı uygun şekilde kapatılması gerekir.
Nem veya su girişi, uzun vadede ek noktasının güvenilirliğini olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle muf uygulaması sonrasında dış koruma ve sızdırmazlık detayları dikkatle kontrol edilmelidir.
Dış kılıf testi uygulanmadan önce kablo hattının hangi noktalarla bağlantılı olduğu belirlenmelidir.
Kablo ekranı, topraklama sistemi ve bağlı ekipmanların test düzenine etkisi değerlendirilmelidir.
Test uygulanacak kablo güvenli çalışma koşullarına alınmalıdır.
Test cihazı bağlantılarının doğru yapıldığından emin olunmalı ve çalışma alanında gerekli iş güvenliği tedbirleri uygulanmalıdır.
Yanlış bağlantı hem hatalı test sonucuna hem de ekipman hasarına neden olabilir.
Dış kılıf testinde kullanılacak test gerilimi rastgele seçilmemelidir.
Kablonun gerilim sınıfı, dış kılıf malzemesi, üretici dokümanları ve uygulanabilir test prosedürleri dikkate alınmalıdır.
Aynı yöntem her kabloya aynı parametrelerle uygulanmaz.
Özellikle yeni montaj kabul testi ile işletmedeki eski kabloya yapılacak durum kontrolü farklı değerlendirilebilir.
Bu nedenle test planı kablo bilgileri doğrulandıktan sonra hazırlanmalıdır.
Dış kılıf testi uygunsuz sonuç verirse ilk adım doğrudan kabloyu değiştirmek değildir.
Öncelikle hasarın bulunduğu bölgenin tespit edilmesi gerekir.
Kablo güzergâhı incelenerek;
kontrol edilebilir.
Uygun arıza tespit yöntemleri kullanılarak hasar noktası daha hassas şekilde belirlenebilir.
Uzun OG kablolarda kılıf arızasının sadece varlığını bilmek yeterli değildir. Arızanın nerede olduğu da bulunmalıdır.
Bu amaçla kablo sistemine uygun özel kılıf arıza tespit yöntemlerinden yararlanılabilir.
Amaç, kilometrelerce veya yüzlerce metre kabloyu tamamen açmak yerine problemli noktayı mümkün olduğunca hassas belirlemektir.
Arıza noktası tespit edildiğinde fiziksel inceleme yapılarak hasarın nedeni anlaşılabilir.
Bu bilgi, benzer montaj hatalarının başka kablolarda tekrar etmesini önlemek açısından da değerlidir.
Hasarın onarılıp onarılamayacağı hasarın türüne ve kablo tasarımına bağlıdır.
Yalnızca dış kılıfta sınırlı bir problem bulunuyorsa uygun onarım yöntemi uygulanabilir.
Ancak hasar kablonun ekran, izolasyon veya diğer kritik katmanlarına ulaşmışsa daha kapsamlı müdahale gerekebilir.
Onarım yöntemi üretici tavsiyeleri ve teknik değerlendirme doğrultusunda seçilmelidir.
Onarım sonrasında dış kılıf testi tekrarlanarak uygulamanın başarılı olduğu doğrulanmalıdır.
OG kablo dış kılıf testinin sonuçları teknik rapor halinde kayıt altına alınmalıdır.
Raporda;
yer alabilir.
Birden fazla kablo bulunan tesislerde her kablo ayrı etiket ve hat adıyla kayıt altına alınmalıdır.
Bu bilgiler ileride yapılacak bakım ve arıza çalışmalarında önemli referans sağlar.
Yeni montajı tamamlanan bir OG kablonun doğrudan enerjilendirilmesi yerine belirli kalite kontrollerinden geçirilmesi daha güvenli bir yaklaşımdır.
Dış kılıf testi bu kontrollerden biridir.
Kablonun montaj sırasında fiziksel hasar görmediğinin doğrulanması, uzun vadeli işletme güvenilirliğine katkı sağlar.
Özellikle kablo toprak altına gömülecek veya erişimi zor bir güzergâha alınacaksa testin doğru aşamada yapılması önemlidir.
Geri dolgu veya son kapatma işlemlerinden önce yapılabilecek kontroller, olası onarım maliyetlerini ciddi şekilde azaltabilir.
Dış kılıf testi tek başına kablo sisteminin tamamının sağlıklı olduğunu göstermez.
Kablonun ihtiyacına ve proje kapsamına göre;
gibi farklı çalışmalar da uygulanabilir.
En doğru yaklaşım, montaj ve işletme koşullarına göre uygun test paketinin belirlenmesidir.
Her periyodik bakımda dış kılıf testi yapılması gerekmeyebilir.
Ancak kablo güzergâhında kazı çalışması, mekanik hasar şüphesi, su baskını, inşaat faaliyeti veya kablo arızası yaşanmışsa dış kılıfın değerlendirilmesi faydalı olabilir.
Özellikle daha önce kılıf arızası bulunan kablolarda takip çalışmaları planlanabilir.
Bakım yöntemi kablonun yaşı, kritikliği ve saha koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir.
Hayır.
Profesyonel montaj hasar riskini önemli ölçüde azaltır ancak kalite kontrol ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmaz.
Testin amacı yalnızca kötü işçiliği bulmak değildir.
Taşıma, saha koşulları ve beklenmeyen mekanik etkiler de kablo kılıfına zarar verebilir.
Bu nedenle montaj + kontrol + test yaklaşımı birlikte kullanıldığında daha yüksek işletme güvenilirliği sağlanır.
OG kablo dış kılıf testi, orta gerilim kablolarında montaj sırasında oluşabilecek mekanik hasarların enerjilendirme öncesinde tespit edilmesine yardımcı olan önemli bir kalite kontrol uygulamasıdır.
Kablo çekimi, tranşe uygulaması, tava montajı, kablo başlığı ve ek muf işlemleri sırasında dış kılıfın bütünlüğünün korunması gerekir.
Dış kılıfta oluşan küçük bir hasar kısa vadede sistemin çalışmasını engellemese bile zaman içinde nem girişi, ekran korozyonu ve izolasyon problemleri gibi daha ciddi risklere dönüşebilir.
Bu nedenle OG kablo uygulamalarında doğru montajın yanı sıra uygun saha testleri ve teknik raporlama da birlikte değerlendirilmelidir.
Jaka Enerji; OG kablo montajı, Raychem kablo başlığı uygulamaları, ek-muf çalışmaları, kablo testleri, arıza tespiti ve enerji tesislerinde devreye alma süreçlerine yönelik profesyonel mühendislik hizmetleri sunar.
Kablo çekimi veya montaj sırasında dış kılıfta oluşabilecek delinme, kesik ve benzeri hasarların tespit edilmesine yardımcı olmak amacıyla yapılır.
Her zaman değil. Ancak zaman içerisinde nem girişi, ekran sisteminde korozyon ve diğer izolasyon problemlerinin gelişmesine neden olabilir.
Kablonun ilk durumu kontrol edilebilir ancak montaj sırasında oluşabilecek hasarların tespiti için kablo çekimi sonrasında yapılacak kontrol özellikle önemlidir.
Hayır. Dış kılıf testi kablonun dış koruyucu tabakasına odaklanırken VLF gibi testler ana izolasyon sisteminin değerlendirilmesine yönelik farklı test yöntemleridir.
OG kablonun üretici sahasından sağlam çıkması, montaj sonrasında da aynı durumda olduğu anlamına gelmez. Kablo çekimi, başlık ve muf uygulamaları sonrasında uygun kontrollerin yapılması uzun dönem işletme güvenilirliğine katkı sağlar. OG kablo montajı, dış kılıf kontrolü, kablo testleri ve arıza tespit hizmetleri hakkında detaylı bilgi almak için Jaka Enerji iletişim sayfasını ziyaret edin.
