Orta gerilim enerji hatlarında kablo montajı, yalnızca kablonun çekilmesi ve başlıklarının yapılmasından ibaret değildir. Montajdan önce yapılan saha hazırlığı, kablonun işletme ömrünü, test sonuçlarını, arıza riskini ve enerji sürekliliğini doğrudan etkiler. Bu nedenle OG kablo montajı sürecinde güzergâh planlaması, kablo taşıma sistemi, tranşe uygulaması ve çekim organizasyonu dikkatle ele alınmalıdır.
Sahada yapılan küçük bir hazırlık hatası, montaj sonrasında izolasyon zayıflığı, mekanik deformasyon, başlık bölgesinde zorlanma veya test aşamasında uygunsuzluk olarak geri dönebilir. Özellikle enerji tesisleri, trafo merkezleri, endüstriyel tesisler ve GES bağlantı hatlarında OG kablo montajı planlı, kontrollü ve kayıt altına alınmış şekilde yürütülmelidir.
OG kablolar, AG kablolara göre daha yüksek elektriksel zorlanmaya maruz kalır. Bu nedenle kablonun çekim sırasında ezilmemesi, keskin dönüşlere zorlanmaması, uygun yarıçaplarda yönlendirilmesi ve dış etkenlerden korunması gerekir.
Saha hazırlığının doğru yapılması şu avantajları sağlar:
Kablo izolasyonunun mekanik hasara uğrama riski azalır. Montaj sonrası testlerde uygunsuzluk ihtimali düşer. Kablo başlığı ve ek mufu uygulamaları için daha sağlıklı çalışma alanı oluşur. İş programı daha kontrollü ilerler. Enerjilendirme öncesi kabul süreci daha güvenli tamamlanır.
Bu nedenle OG kablo montajına başlamadan önce ilk adım, sahada uygulanabilir ve teknik açıdan doğru bir çekim planı hazırlamaktır.
Kablo güzergâhı belirlenirken sadece en kısa mesafe dikkate alınmamalıdır. Güzergâhın güvenli, erişilebilir, bakım yapılabilir ve mekanik olarak uygun olması gerekir.
Öncelikle kablonun başlangıç ve bitiş noktaları netleştirilir. Trafo merkezi, hücre, pano, saha dağıtım noktası veya üretim tesisi bağlantı noktaları projeye göre kontrol edilir. Daha sonra kablonun geçeceği hat boyunca saha keşfi yapılır.
Bu keşifte şu noktalar değerlendirilmelidir:
Güzergâh üzerinde keskin dönüşler var mı? Kablo tavası veya kanal ölçüleri yeterli mi? Tranşe derinliği ve genişliği uygun mu? Başka enerji kabloları, zayıf akım hatları, borular veya mekanik tesisatlarla çakışma var mı? Kablo ek noktası gerekiyorsa bu nokta erişilebilir ve güvenli mi? Yağmur suyu, nem, kimyasal etki veya mekanik darbe riski bulunuyor mu?
Güzergâh planı yapılırken kablonun ileride bakım ve test işlemlerine uygun şekilde erişilebilir olması da önemlidir. Sadece montajı kolaylaştıran değil, işletme dönemini de güvenli hale getiren bir güzergâh tercih edilmelidir.
OG kablolar kablo tavası üzerinden taşınacaksa, tava sistemi montajdan önce detaylı şekilde kontrol edilmelidir. Kablo tavasının taşıma kapasitesi, bağlantı elemanları, dönüş parçaları ve keskin kenar riskleri gözden geçirilmelidir.
Tava üzerinde gevşek bağlantılar, çapaklı yüzeyler veya keskin metal kenarlar varsa kablo kılıfı çekim sırasında zarar görebilir. Bu nedenle çekimden önce tava hattı boyunca görsel kontrol yapılmalı ve gerekiyorsa koruyucu önlemler alınmalıdır.
Ayrıca kablo tavasında mevcut kablolar varsa yeni OG kablonun bu kablolarla uygun mesafede taşınması gerekir. Kabloların üst üste bindirilmesi, aşırı sıkıştırılması veya düzensiz şekilde yerleştirilmesi ısınma ve bakım zorluğu oluşturabilir.
Tava güzergâhında dönüş noktaları özellikle önemlidir. OG kablolar, üretici tarafından belirtilen minimum bükülme yarıçapının altında döndürülmemelidir. Aksi durumda kablonun iç yapısında gözle görülmeyen deformasyonlar oluşabilir.
Kablo yer altından geçirilecekse tranşe hazırlığı montaj kalitesinin en kritik aşamalarından biridir. Tranşe derinliği, genişliği, zemin yapısı, dolgu malzemesi ve koruma elemanları projeye uygun şekilde hazırlanmalıdır.
Tranşe tabanında taş, keskin cisim, inşaat atığı veya kabloya zarar verebilecek sert malzeme bulunmamalıdır. Kablo doğrudan sert zemine temas ettirilmemeli, uygun yataklama malzemesi kullanılmalıdır.
Yer altı OG kablo uygulamalarında dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
Tranşe tabanı düzgün ve temiz olmalıdır. Kablo altında ve üstünde uygun dolgu malzemesi kullanılmalıdır. Kablo koruma plakası, ikaz bandı ve gerekli mekanik koruma elemanları projeye göre yerleştirilmelidir. Su birikmesi riski olan alanlarda drenaj durumu değerlendirilmelidir. Kablo geçişleri araç yolu, saha içi yol veya ağır yük altında kalacaksa ilave koruma düşünülmelidir.
Tranşe kapatılmadan önce kablonun güzergâhı, derinliği, ek noktaları ve geçiş detayları kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıtlar ileride bakım, arıza tespiti veya genişleme çalışmaları için önemlidir.
OG kablo çekimi, sahada rastgele yürütülebilecek bir işlem değildir. Kablonun uzunluğu, ağırlığı, çekim mesafesi, dönüş sayısı, makara konumu ve kullanılacak ekipman önceden belirlenmelidir.
Kablo çekim planında şu sorulara cevap verilmelidir:
Kablo hangi yönden çekilecek? Makara sahada nereye konumlandırılacak? Çekim sırasında kaç personel görev alacak? Dönüş noktalarında hangi destek ekipmanları kullanılacak? Kablo çekme kuvveti nasıl kontrol edilecek? Kablo ucu başlık yapılacak noktaya yeterli payla ulaşacak mı?
Yanlış makara konumu veya plansız çekim yönü, kablo üzerinde gereksiz mekanik zorlanmaya neden olabilir. Özellikle uzun mesafeli OG kablo çekimlerinde makaralar, rulolar ve yönlendirme ekipmanları doğru yerleştirilmelidir.
Çekim sırasında kablonun yerde sürüklenmemesi, keskin yüzeylere temas etmemesi ve bükülme sınırlarının aşılmaması gerekir. Ayrıca kablo uçlarının nem, toz ve darbeden korunması önemlidir. Başlık veya ek yapılacak kablo uçları açıkta bırakılmamalı, uygun şekilde muhafaza edilmelidir.
OG kabloların iç yapısında iletken, yarı iletken tabakalar, izolasyon, ekran ve dış kılıf gibi birçok katman bulunur. Çekim sırasında kablonun fazla bükülmesi veya aşırı kuvvet uygulanması bu katmanlarda deformasyona yol açabilir.
Bu deformasyon her zaman dışarıdan fark edilmez. Ancak devreye alma testlerinde izolasyon problemi, kısmi boşalma riski veya uzun vadede arıza olarak ortaya çıkabilir.
Bu nedenle kablo üreticisinin belirttiği minimum bükülme yarıçapı ve maksimum çekme kuvveti değerleri dikkate alınmalıdır. Sahada görev yapan ekip, bu sınırları bilerek hareket etmeli ve çekim süreci kontrol altında tutulmalıdır.
OG kablo montajı sonrasında başlık veya ek mufu yapılacak bölgelerde temiz, kuru ve kontrollü bir çalışma alanı oluşturulmalıdır. Kablo başlığı uygulamaları, özellikle izolasyon yüzeyinin hazırlanması ve stres kontrol elemanlarının doğru uygulanması açısından hassas işlemlerdir.
Bu nedenle başlık yapılacak noktada yeterli çalışma mesafesi bırakılmalı, kablo uçları rahat işlenebilecek şekilde konumlandırılmalıdır. Dar, nemli, tozlu veya erişimi zor alanlar uygulama kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Başlık yapılacak kablo ucunda yeterli pay bırakılmaması, sonradan kabloyu zorlamaya veya bağlantı noktasında mekanik gerilim oluşmasına neden olabilir. Bu yüzden çekim planı hazırlanırken başlık ve bağlantı payları önceden hesaplanmalıdır.
OG kablo montajına başlamadan önce sahada basit ama etkili bir kontrol listesi uygulanmalıdır. Bu liste hem iş güvenliği hem de montaj kalitesi açısından önemlidir.
Kontrol edilmesi gereken temel başlıklar şunlardır:
Proje ve güzergâh bilgileri güncel mi? Kablo tipi, kesiti ve metrajı projeyle uyumlu mu? Tava, kanal veya tranşe hazır mı? Güzergâhta mekanik engel var mı? Çekim ekipmanları sahada hazır mı? Makara konumu belirlendi mi? Başlık ve ek noktaları uygun mu? Kablo uçlarının korunması için gerekli malzemeler hazır mı? İş güvenliği tedbirleri alınmış mı?
Bu kontroller tamamlanmadan kablo çekimine başlanması, sahada zaman kaybına ve montaj sonrası risklere neden olabilir.
OG kablo montajında kaliteli bir sonuç elde etmek için saha hazırlığı en az kablo çekimi ve başlık uygulaması kadar önemlidir. Güzergâhın doğru belirlenmesi, kablo tavası veya tranşe altyapısının hazırlanması, çekim yönünün planlanması ve kablo uçlarının korunması montajın güvenli şekilde tamamlanmasını sağlar.
Orta gerilim sistemlerde kablo hasarları çoğu zaman montaj sırasında oluşan küçük ihmallerden kaynaklanır. Bu nedenle profesyonel ekip, doğru ekipman ve planlı saha yönetimiyle yapılan OG kablo montajı, tesisin uzun vadeli işletme güvenliği için kritik bir yatırımdır.
Jaka Enerji, OG kablo montajı, Raychem başlık uygulamaları ve test hizmetlerinde saha hazırlığından devreye alma sürecine kadar uçtan uca teknik destek sunar. Enerji tesislerinizde güvenli ve standartlara uygun OG kablo montajı için profesyonel uygulama ve test hizmetlerinden yararlanabilirsiniz.
